Nowe posty pod nowym adresem

Nowy adres bloga, pod którym będą kolejne posty: wartoczytacwartowiedziec.blogspot.com

Jan Maciejewski "Nic to! Dlaczego historia Polski musi się powtarzać?"

Rene Girard zbadał, że w kulturach przedchrześcijańskich istniał rytuał składania ofiar - ze zwierząt, ale często z ludzi - na które zrzucano winy całej wspólnoty, które miały być przebłaganiem za te winy. Stąd wzięło się sformułowanie "kozioł ofiarny". Otóż autor twierdzi, że takim kozłem ofiarnym dla Europy pod koniec XVIII wieku stała się Polska - postrzegana przez oświeceniowców Zachodu jako kraj "zacofany", którego istnienie przeszkadza temu, żeby Europa "stała się nowoczesna". Patrząc pod innym kątem można zauważyć, że XVIII wiek to czas "wojen wszystkich ze wszystkimi", a rozbiory to skanalizowanie tej przemocy i skierowanie jej na Rzeczpospolitą. Co może zaskakiwać, Jan Maciejewski twierdzi, że Polska w pewnym sensie tę rolę ofiary zaakceptowała. Nie tylko w tym sensie, że rozbiory pod naciskiem zatwierdzał Sejm, że król Stanisław August abdykował, ale również - że od tego momentu zaczyna się składanie przez Polaków ofiary z życia na ołtarzu ojczyzny. I nie chodzi tu o samo poświęcenie dla walki zbrojnej, ale wręcz pragnienie śmierci - nawet przed zwycięstwem. Tego właśnie chcieli szwoleżerowie pod Somosierrą, w tym duchu utrzymana jest wypowiedź jednego z żołnierzy pod Monte Casino "chciałbym synowi dać jedno - śmierć ojca na polu bitwy".

"Dlaczego w naszych dziejach przeważają masowe samobójstwa nad próbami walki z wrogiem?" - brzmi pytanie zapisane na tylnej okładce książki. W okresie porozbiorowym właśnie pojawiła się taka fala samobójstw i zobojętnienie religijne. Szokuje postać Ignacego Marchockiego z Mińkowiec, który z jednej strony po drugim rozbiorze ogłosił własne "państwo mińkowieckie", niepodległe od Rosji, a z drugiej - naszkicował plan, dosłownie, zbiorowego samobójstwa całego narodu, wskazujący kto powinien się zabić i w jakiej kolejności. W jego mniemaniu był to wyraz rozpaczy i swoiście rozumianego honoru.

Maciejewski śledzi motywy składania ofiary również w innych okresach historycznych, czasach poetów romantycznych, powstania styczniowego, Katynia, powstania warszawskiego, wreszcie - katastrofy smoleńskiej. Pokazuje, jak nasze dzieje stanowiły arenę zmagań neopogaństwa z chrześcijaństwem - bowiem to Chrystus unieważnił rytuał kozła ofiarnego, ukazując, że ofiara tak naprawdę jest niewinna. Naprawdę warto zagłębić się w tę lekturę.

Linki do rozmów o książce z udziałem autora: 

Rymanowski, Maciejewski: Polska kozłem ofiarnym Europy? - na kanale Rymanowski Live

Dlaczego historia Polski to rytuał przemocy? - podcast Kultura Poświęcona Klubu Jagiellońskiego, YouTube

Dlaczego historia Polski to rytuał przemocy - Spotify - jak wyżej, ale na Spotify.

Mapa - Rzeczpospolita po rozbiorach, Wikipedia

Ks. Sławomir Pawłowski "Jedność chrześcijan"

Tematem książki jest szeroko pojęty ekumenizm, czyli dążenie do jedności chrześcijan różnych wyznań. Zaczyna się ona od mocnego cytatu z soborowego dekretu o ekumenizmie Unitatis redintegratio: "brak jedności [chrześcijan] jawnie sprzeciwia się woli Chrystusa, jest zgorszeniem dla świata, a przy tym szkodzi najświętszej sprawie przepowiadania Ewangelii wszelkiemu stworzeniu". Zaradzić temu chcą przekonane osoby o różnej przynależności wyznaniowej, dążenie to jest obecne również w Kościele katolickim, angażowali się w nie papieże, a w szczególny sposób św. Jan Paweł II. Metodą jest dialog, troska o dobre relacje bez przekonywania do konwersji, natomiast każdy ma starać się o swoje zbliżenie do Boga, w przekonaniu, że im bliżej Niego, tym bliżej siebie nawzajem. 

Książka przytacza świadectwa osób zaangażowanych w dialog ekumeniczny, należących do różnych wyznań. Mówi o osiągnięciach dialogu, takich jak pełna rehabilitacja Kościołów koptyjskiego, ormiańskiego, etiopskiego i jakobickiego , wspólna katolicko-protestancka deklaracja o usprawiedliwieniu (właśnie to zagadnienie było jedną z głównych kwestii spornych w czasie rozłamu w XVI wieku), deklaracja z Limy "Chrzest, Eucharystia i posługiwanie duchowe". Autor przekonuje, że zachodzi wymiana darów duchowych między Kościołami, a także wyjaśnia zasady przyjęte przez Kościół katolicki w sprawach sakramentów, uczestnictwa w liturgii, małżeństw mieszanych, itp. Warto zagłębić się w tą lekturę.